سفیر جمهوری اسلامی ایران
اطلاعيه ها
پيوند هاي مهم
 
 
 
 
 
اداره كل ارزيابي و نظارت وزارت امور خارجه
اخبار > متن سخنرانی جناب لکی زاده سفیر محترم ج.ا.ا. در لهستان در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه ورشو


  چاپ        ارسال به دوست

متن سخنرانی جناب لکی زاده سفیر محترم ج.ا.ا. در لهستان در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه ورشو

 

جنگ، مهاجرت، ارتباطات بین فرهنگی و تجربه ایران

در ابتدا لازم می دانم از برگزارکنندگان این سمینار و شرکت کنندگان در آن ، معاون محترم رئیس دانشگاه ورشو، سخنرانان و مهمانان، اساتید، دانشجویان و همکار عزیزم جناب سفیر پاکستان تشکر کنم.

من مقاله کوتاه خود را در چهار بخش به شرح ذیل ارائه خواهم داد :

الف- مروری بسیار خلاصه بر روابط تاریخی ایران و لهستان :

ایران و لهستان از بیش از پانصد سال سابقه روابط رسمی برخوردارند.نخستین تماس رسمی بین ایران و لهستان ی به سال 1474 میلادی بر ی گردد ، زمانی که اوزون حسن حاکم وقت ایران نامه ای رسمی به یاگیلیون پادشاه وقت لهستان ارسال نمود.از آن پس باب مراودات بین دو کشور گشوده شده و بخصوص در دوره صفوی و قرون 16 و 17 میلادی هیاتهای مختلفی بین دو کشور مبادله شد که ترکیبی از تجار و بازرگانان، دیپلماتها و فرستادگان سیاسی و حتی علمای مذهبی هم بودند. در سال 1795 به هنگام اشغال و تجزیه لهستان ، ایران یکی از تنها دو کشوری بود که تجزیه لهستان را به رسمیت نشناخت و با آن مخالفت کرد. در 1838 بروفسکی افسر شجاع لهستانی در دفاع از تمامیت ارضی و استقلال ایران در جنگ هرات جان خود را فدا کرد.در 1919 بلافاصله پس از استقلال مجدد لهستان ، ایران آنرا به رسمیت شناخت و تماسهای رسمی برای برقراری روابط دیپلماتیک آغاز و از سال 1925 رسما سفارت ایران در ورشو گشایش یافت ، اگرچه حتی قبل از جنگ جهانی اول نیز ایران دارای کنسول افتخاری در ورشو بود.در سال 1927 عهدنامه مودت بین دو کشور امضا و اساس روابط نوین دیپلماتیک دو کشور گردید و بالاخره در جریان جنگ دوم جهانی ایران میزبان بیش از یکصد هزار پناهنده لهستانی شد که از اردوگاههای سیبری آزاد شده بودند.این مهاجرت که تاثیرات بین فرهنگی مهمی داشت در بخش دیگر مقاله مورد بررسی بیشتر قرار خواهد گرفت.

ب- سه موج بزرگ مهاجرت متعاقب جنگ ، در ایران قدیم :

بعد از مهاجرت مسالمت آمیز و بزرگ آریائیها به فلات ایران و استقرار امپراطوری ایران ، سه موج بزرگ مهاجرت و هرکدام درپی یک جنگ به ایران صورت گرفت:

1- حمله اسکندرمقدونی و مهاجرت یونانیها و حکومت دویست ساله سلوکیان بر ایران که از تاثیرات فرهنگی و اجتماعی آن بر جامعه و مردم ایران ، امروزه چیز زیادی برجای نمانده است.

2- حمله اعراب و موج مهاجرت مسلمانان عرب به ایران :

این موج تاثیرات بسیار عمیقی در جامعه و مردم ایران برجای گذاشت که هنوز هم آثار آن در همه زوایای زندگی مردم ایران از اقتصاد و فرهنگ حتی حکومت و سیاست و ... نمایان است. در واقع مردم ایران که با حمله اعراب با اسلام آشنا شده بودند، آنرا بعنوان دین پذیرفتند و خود در گسترش مسالمت آمیز آن در شرق ایران بدون نیاز به هیچ حمله یا جنگی، بلکه از طریق تجارت و تماس و نفوذ فرهنگی ، ایفای نقش کردند. ایرانیان در پی حمله اعراب ، دین اسلام را که منشا وحیانی داشت با میل و اختیار خود پذیرفتند لیکن از پذیرش زبان و فرهنگ عربی ( آن بخش از فرهنگ عرب که ارتباطی با دین اسلام نداشت ) خودداری کردند. لذا مردم ایران مسلمان شدند ولی عرب نشدند.تاثیر و تاثر متقابل اسلام بر ایران در دو جلد کتاب بنام " خدمات متقابل اسلام و ایران " نوشته دانشمند اسلام شناس شهیر ایرانی شهید مرتصی مطهری چاپ و منتشر شده است.در هر حال تاثیر اسلام بر همه زوایای جامعه ایرانی حتی هنر ، معماری، ادبیات، حقوق، زبان، فرهنگ موسیقی و همه چیز بسیار عمیق و ماندگار بوده است.

3- حمله مغول به ایران که به دلیل بدوی بودن فرهنگ مغولی ، علیرغم تساط توام با خشونت آنان بر سراسر ایران و حکومت چندین ساله آنان واعقابشان، بتدریج فاتحان نظامی مغلوب فرهنگ غنی ایران شده و از آن تاثیر پذیرفتند. بگونه ای که حتی شاهان مغول خود به دین اسلام و مذهب تشیع گراییده و کاملا ایرانی شدند.

ج- سه موج بزگ مهاجرت متعاقب جنگ در ایران معاصر( قرن بیستم ) :

مهاجرتهای بزرگ به ایران در قرن بیستم ناشی از جنگ دوم جهانی و جنگ در دو کشور همسایه ایران ( افغانستان و عراق ) بوده است که توضیح داده میشود:

1- جنگ جهانی دوم و مهاجرت لهستانیها به ایران :

 در طول جنگ دوم و مشخصا از سال 1942 ، پس از حمله هیتلر به روسیه ، روسها هزاران اسیر لهستانی را که از ابتدای جنگ به اردوگاههایی در سیبری منتقل کرده بودند، رها کردند. تنها راه برای تخلیه ایشان از سیبری ایران بود چون تمامی مسیرهای دیگر درگیر جنگ بودند. بتدریج بیش از یکصد و شانزده هزار لهستانی که غالبا زنان و کودکان بودند از سه مسیر مختلف وارد ایران شدند و تا پایان جنگ در شهرهای مختلف از جمله تهران و اصفهان اسکان داده شدند و سپس بتدریج از جنوب ایران به مقصد کشورهای مختلف خارج شدند.جنگ جهانی دوم با همه مصائب و تلخیهایش برای دو ملت ایران و لهستان یاد آور خاطرات خوب استقبال و پذیرایی ایرانیان مسلمان از آوارگان لهستانی مسیحی است. مردم ایران علیرغم اینکه خود درگیر جنگی ناخواسته بودند ولی مهاجران ستمدیده لهستانی را با آغوش باز پذیرفتند. از میان مهاجرین ، جوانها در سپاه ژنرال آندرس جمع آوری و راهی جنگ در اروپا شدند و بقیه در ایران ماندند. در میان مهاجرین افراد دانشمند و فرهنگی هم زیاد بودند. پروفسور ماخالسکی یکی از این بزرگان بود که در شناخت لهستان از ایران نقش مهمی ایفا کرد و سه جلد کتاب معروف مطالعات ایرانی یادگارآن دوران است. حضور چند ساله لهستانیها در ایران تاثیر زیادی در شناخت دو ملت از یکدیگر داشت. لهستانیها علاوه بر اشتغال در رستورانها و هتلهای ایرانی، در اجرای برنامه های فرهنگی و هنری در ایران ، برگزاری کنسرتهای موسیقی و اجرای نمایش و تاتر و برگزاری جلسات سخنرانی و کنفرانسهای علمی با ایرانیان ارتباط برقرار کردند. حتی انجمن فرهنگی توسط این مهاجرین تاسیس شده و مجلات ادبی و روزنامه هم منتشر شد و ترجمه برخی آثار فارسی به لهستانی و بالعکس آغاز گردید. امروزه شش قبرستان لهستانیهای دوران جنگ که در شهرهای مختلف ایران باقی مانده است تنها یکی از میراث فرهنگی و تاریخی مشترک دو کشور است. پس از جنگ غالب مهاجرین ایران را ترک کردند لیکن جمع کوچکی از آنها برای همیشه در ایران مادنگارشده و با ازدواج با اتباع ایرانی در ایران زندگی میکنند و همچنان یک پل ارتباطی بین دو کشور و دو ملت را تشکیل می دهند. در خصوص ماجرای مهاجرت لهستانیها به ایران تا کنون آثار متعددی در دو کشور و حتی سایر کشورها منتشر شده است. لیکن بررسی زوایای مختلف تاثیرات فرهنگی این مهاجرت بر مردم دو کشور نیازمند بررسیهای عمیق تر و جامع تر علمی و دانشگاهی است که از حوصله این مقاله کوتاه خارج است.

2- اشغال افغانستان و مهاجرت افغانها به ایران :

با اشغال افغانستان توسط شوروی موج عظیم مهاجرت افغانها به ایران به دلیل هم زبان بودن و همچنین وقوع انقلاب اسلامی در ایران آغاز شد و این مهاجرین تا سه میلیون نفر بالغ شدند که علیرغم افت و خیز در برخی مواقع ، تا بیش از سه دهه در ایران ساکن شدند و هنوز حضور دارند.در کشور هفتاد میلیونی ایران سه میلیون مهاجر افغانی حدود چهار و نیم درصد جمعیت را تشکیل می دهند. البته تنها یک سوم این مهاجرین قانونی و بیش از دو سوم آنان مهاجرین غیرقانونی هستند. جالب اینکه تنها 3 درصد از این سه میلیون مهاجر در اردوگاهها ساکنند و 97 % بقیه در شهرها و روستاها و درجامعه ایران همراه بقیه بصورت آزاد زندگی می کنند و از همه مواهب و امکانات و تسهیلات مانند سایر اتباع ایران برخوردار هستند.کمکهای بین المللی به ایران برای اسکان و پذیرایی از آنان بسیار ناچیز و اندک است و بار عظیم حصور آنان را خود ایران بر دوش می کشد. این حضور سه مسیلیونی سی ساله ، البته پیامدها و عواقب مثبت و منفی خود را در جامعه و فرهنگ ایران در پی دارد تامین نیازهای اولیه ایشان اعم از غذا بهداشت امنیت و ..، افزایش جرم و بزهکاری به دلیل جوان و غالبا مجرد و مرد بودن مهاجرین، ازدواجهای مصلحتی و بعضا غیر قانونی و مهمتر از همه مشارکت در قاچاق مواد مخدر از افغانستان به ایران ، تنها اندکی از پیامدهای اجتماعی آن است و در بعد اقتصادی می توان به سلب فرصتهای شغلی از اتباع ایرانی، عدم پرداخت مالیات و صدمه به بازار کار ایران اشاره نمود . از جنبه های مثبت آن البته نیروی کار ارزان و مشارکت افغانها در ساخت و ساز و سازندگی ایران ، انجام مشاغل سخت ، است. از طرف دیگر متقابلا جامعه افغان از ابعاد مختلف فرهنگی ایران تاثیر پذیرفته اند. هنگام ورود به ایران تنها 6% مهاجران افغان سواد داشتند در حالیکه در آخرین سرشماری سال گذشته 69% مهاجران افغان در ایران با سواد شده اند. سیصد هزار افغانی در مدارس ایرانی مشغول تحصیل هستند و تا کنون 11 هزار افغانی از دانشگاههای ایران فارغ التحصیل شده اند و یک طبقه تحصیلکرده و با سواد و ماهر تربیت شده که میتواند در بازسازی افغانستان موثر و مفید باشد. یک نکته جالب اینکه 40% دانش اموزان افغانی در ایران را دختران تشکیل می دهند، چیزی که حتی در داخل خود افغانستان هم متصور نبود! به دلیل همزبانی و هم دینی افغانها تاثیر عمیقی از فرهنگ و حتی ادبیات ایران پذیرفته اند.

3- حمله عراق ( صدام ) به ایران :

متعاقب جنگ تحمیلی صدام علیه ایران در 1980 موج مهاجرت شیعیان عراقی به ایران اغاز و حدود نیم ملیون تبعه عراقی و سپس با حمله صدام به کردستان عراق بیش از صد هزار کرد عراقی به ایران که خود درگیر جنگ بود سرازیر شدند. البته پس از سقوط صدام غالب آنها ایران را ترک کردند لیکن هم اکنون هنوز بالغ بر 50 هزار عراقی در ایران ساکنند و 11 هزار نفر از دانش آموزانشان در مدارس ایرانی مشغول تحصیل هستند.

د- مهاجرت اجباری فلسطینیان :

یکی از بزرگترین امواج مهاجرت اجباری قرن حاضر اخراج و مهاجرت اجباری و آوارگی 4 میلیون فلسطینی است که بیش از 60 سال است از خانه و کاشانه اشغال شده خود رانده و آواره شده اند. و متاسفانه جهان متمدن امروزی که داعیه آزادی ، دموکراسی و حقوق بشر دارد تا کنون نتوانسته است کمترین اقدام مثبتی برای آنان انجام دهد. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که طولانی ترین بحران جهان را رقم زده و نه تنها در امنیت منطقه مهم خاورمیانه ، بلکه در روابط این منطقه و کشورهای آن با اروپا و آمریکا نیز تاثیر مهم و حیاتی دارد ولذا در هیچ محفل علمی و آکادمیکی که به موضوع مهاجرت می پردازد نباید مورد غفلت قرار گیرد.

 

این سخنرانی در ارتباط با موضوع مهاجرت در تاریخ 4/12/89 با عنوان جنگ، مهاجرت، ارتباطات بین فرهنگی و تجربه ایران

در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه ورشو انجام شده است.

 

 


٢٢:١٤ - سه شنبه ٢٢ بهمن ١٣٩٢    /    شماره : ٢٧٨٧٢٠    /    تعداد نمایش : ٨٣١



خروج




صفحه اصلي | تقویم | سرود ملی | رواديد الكترونيك | اطلاعات تماس | تماس با ما | گالری تصاویر | نقشه سایت | جستجو